Ponadto komunizm światowy nie może już wskazać żadnego modelu społecznego, który posłużyłby jako drogowskaz na przyszłość. Klasyczna marksistowsko-leninowska definicja "powszechnego kryzysu kapitalizmu" - który, jak proklamował Kreml w 1961 roku, już się rozpoczął - doskonale pasuje do obecnej sytuacji komunizmu. Jeśli w tej proklamacji wstawić słowo "komunizm" lub jakąś wzmiankę o Związku Sowieckim w miejsce "imperializmu" czy "kapitalizmu", a termin "demokracja wolnorynkowa" zamiast "socjalizmu", wyłoni się miażdżąco wierny obraz współczesnego komunizmu: Komunizm w obecnym stadium rozwoju jest imperializmem sowieckim w okresie jego upadku i bankructwa. Nieunikniony proces rozkładu ogarnął komunizm od góry do dołu, wraz z jego ekonomiczną i państwową strukturą oraz jego polityką i ideologią...******

Powszechny kryzys komunizmu znajduje wyraz w następujących faktach: ciągłe odstępstwa nowych krajów od modelu sowieckiego; osłabienie pozycji krajów komunistycznych we współzawodnictwie gospodarczym z rozwiniętymi krajami demokracji wolnorynkowej; rozpad bloku sowieckiego; pogłębienie się sprzeczności między komunizmem a rozwojem socjalizmu państwowo-monopolistycznego i wzrostem militaryzmu; rosnąca destabilizacja wewnętrzna i rozkład komunistycznej gospodarki, widoczny w coraz większej niezdolności komunizmu do pełnego wykorzystania sił wytwórczych - niskie tempo wzrostu produkcji, cykliczne kryzysy, stała nieumiejętność pełnego wykorzystania mocy produkcyjnych, chronicznie niepełne zatrudnienie; bezprecedensowy wzrost reakcji politycznej na wszystkich frontach; ustanowienie w pewnych krajach komunistycznych tyranii jednostek i głęboki kryzys komunistycznej polityki i ideologii.

