Obecność jadu w jajkach żmij została niedawno wykazana przez p. C. Phisalixa. W każdym z jajników żmii (Vipera aspis) w końcu kwietnia znajduje się po 5-10 zarodków różnej wielkości. Jeżeli przetniemy powłokę jaja i wyciśniemy jego zawartość, otrzymamy gęstą żółtą masę o odczynie słabo kwaśnym, składającą się głównie z żółtka odżywczego. Masa, rozpuszczona w wodzie, wywołuje u świnki morskiej po zastrzyknięciu wszelkie oznaki zatrucia jadem żmii. U zwierzęcia występuje charakterystyczne opuchnięcie ciała w miejscu zastrzyknięcia, stopniowe obniżenie temperatury, trudność oddychania i poruszania się, wreszcie śmierć.

Substancya, powodująca te symptomy zatrucia, posiada własności fizyczne jadu.

Krew żmii, zastrzyknięta zdrowym zwierzętom, wywołuje również objawy zatrucia jadem, lecz dawka musi być 2 razy większa, niż zawartość jaja. Żaden organ ciała żmii, nie mówiąc naturalnie o gruczołach jadowych, nie zawiera tyle trujących pierwiastków, co zarodek. Wnosimy z tąd, że w chwili rozpoczęcia się u żmii oogenezy pierwiastki czynne jadu zbierają się w jaju. Jest rzeczą zupełnie możebną, że i inne specyficzne substancye przechodzą z krwi do jaj, wywierając pewien wpływ na ich rozwój. Jeśli tak, to zjawiskom mechanicznym ontogenezy towarzyszą zjawiska chemiczne i odgrywają zapewne znaczną rolę w kształtowaniu się organów i w mechanizmie dziedziczności. F. R. (Rutkowski) Obecność jadu w jajkach żmij, Wszechświat 1905, 24, 462 (23 VII)

