3) osoby, będące przed 15 listopada 1991 r. emerytami i rencistami uprawnionymi do wzrostów lub dodatków z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, które utraciły prawo do wzrostów lub dodatków lub którym nie ustalono emerytury lub renty na podstawie ustaw: – ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, – ustawy z 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin; – ustawy z 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych innych ustaw.W okresie od 1 lipca 1991 r. do 28 czerwca 1992 r. nie stosowano przepisów w zakresie kształtowania środków na wynagrodzenia i uposażenia w sferze budżetowej, zaś w drugim półroczu 1991 roku pozbawiono niektóre grupy emerytów i rencistów wzrostów lub dodatków z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Trybunał Konstytucyjny aż trzema orzeczeniami stwierdził niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów pozbawiających waloryzacji wynagrodzeń w sferze budżetowej i odbierających wzrosty i niektóre dodatki do emerytur i rent. Konsekwencją tego jest ustawa z 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent, czyli – program wypłat rekompensat.