<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?oasis-xml-catalog catalog="catalog.xml"?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<xi:include href="NKJP_header-main.xml"/>
<TEI>
<xi:include href="header.xml"/>
<text xml:id="txt_text" xml:lang="pl">
<body xml:id="txt_body">
<div xml:id="txt_1-div">
<ab xml:id="txt_1.1-ab">Unia Gospodarcza i Walutowa ( UGW ) – jeden z elementów współpracy w ramach Unii Europejskiej , ustanowiony w 1992 roku Traktatem z Maastricht .</ab>
<ab xml:id="txt_1.2-ab">Jej głównym przedsięwzięciem jest utworzenie wspólnej waluty europejskiej euro oraz przeniesienie polityki pieniężnej na szczebel wspólnotowy .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_2-div">
<ab xml:id="txt_2.1-ab">Do Unii Gospodarczej i Walutowej należą wszystkie państwa Unii Europejskiej , jednakże w III etapie UGiW uczestniczy 17 z nich : Od 1999 roku : Od 2001 roku : Od 2007 roku : Od 2008 roku : Od 2009 roku : Od 2011 roku : Spośród europejskich krajów nieczłonkowskich wspólną walutę stosuje sześć państw .</ab>
<ab xml:id="txt_2.2-ab">W porozumieniu z Unią na euroizację zdecydowały się : Państwo tradycyjnie powiązane unią walutową z Włochami ; ; .</ab>
<ab xml:id="txt_2.3-ab">Z kolei trzy inne państwa wprowadziły euro bez porozumienia ze Wspólnotami : ; ; .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_3-div">
<ab xml:id="txt_3.1-ab">Geneza współpracy walutowej Pierwsze sformułowania dotyczące współpracy walutowej pojawiły się już w traktacie ustanawiającym EWG .</ab>
<ab xml:id="txt_3.2-ab">Priorytetem były jednak wówczas prace nad wspólną polityką rolną , utworzeniem unii celnej oraz - docelowo - wspólnego rynku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.3-ab">Ponadto funkcjonowanie systemu z Bretton Woods gwarantowało wówczas stabilność walut , co nie rodziło potrzeby zacieśnienia współpracy w tym zakresie .</ab>
<ab xml:id="txt_3.4-ab">Dopiero stopniowe załamywanie się dotychczasowego systemu walutowego , które odbiło się negatywnie na handlu w ramach EWG , skłoniło jej członków do wypracowania własnej koncepcji integracji walutowej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.5-ab">Pierwszy projekt w tym zakresie powstał jeszcze przed ostatecznym załamaniem się system z Bretton Woods w 1971 - był to tzw . raport Barre'a z 1969 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.6-ab">Jego następcą był plan Wernera , w którym zaprezentowano projekt utworzenie unii ekonomicznej i walutowej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.7-ab">Oba projekty nie były jednak w pełni realizowane , m.in. z uwagi na kryzys naftowy oraz rozszerzenie EWG do dziewięciu państw .</ab>
<ab xml:id="txt_3.8-ab">Budowa Europejskiego Systemu Walutowego W 1972 roku utworzony został mechanizm tzw . węża w tunelu .</ab>
<ab xml:id="txt_3.9-ab">Szerokie pasmo wahań ustalono na 4,5% , zaś dopuszczalny przedział wahań pomiędzy poszczególnymi dwiema walutami określono na 2,25%. Jednocześnie zapoczątkowano budowę systemu instytucjonalnego wspólnej polityki kursowej - w 1973 powołany został Europejski Fundusz Współpracy Walutowej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.10-ab">18 grudnia 1978 Rada Europejska , na wniosek Francji i RFN , podjęła decyzję o utworzeniu Europejskiego Systemu Walutowego .</ab>
<ab xml:id="txt_3.11-ab">System zaczął obowiązywać 13 marca 1979 .</ab>
<ab xml:id="txt_3.12-ab">Powołany został umową zawartą pomiędzy bankami centralnymi państw członkowskich EWG .</ab>
<ab xml:id="txt_3.13-ab">Istotę systemu stanowiły trzy elementy : Mechanizm Kursów Walutowych ( ERM ) - w ramach niego dopuszczalne wahania kursów określono na +/ - 2,25% , zaś dla lira włoskiego na +/-6%. Szersze pasmo wahań uzyskały także kraje dołączające do ERM - Hiszpania ( 1989 ) , Wielka Brytania ( 1990 ) i Portugalia ( 1992 ) ; ECU - europejska jednostka walutowa ustalona jako ważony średni koszyk walut państw EWG .</ab>
<ab xml:id="txt_3.14-ab">Procentowy udział danej waluty zależał od udziału państwa w handlu wewnątrz EWG oraz w wytwarzaniu PKB Wspólnoty .</ab>
<ab xml:id="txt_3.15-ab">ECU stało się jednostką rozliczeniową w operacjach finansowych , nie weszło jednak nigdy do obiegu ; wsparcie kredytowe - mechanizm w ramach Europejskiego Funduszu Współpracy Walutowej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.16-ab">Raport Delorsa i Traktat z Maastricht W czerwcu 1988 roku szczyt UE w Hanowerze zapoczątkował prace komitetu pod przewodnictwem Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jacques'a Delorsa .</ab>
<ab xml:id="txt_3.17-ab">Zadaniem komitetu było zaproponowanie wprowadzenia ścisłej unii gospodarczo - walutowej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.18-ab">Raport Delorsa przewidywał wprowadzenie unii w trzech etapach .</ab>
<ab xml:id="txt_3.19-ab">Na jego podstawie Szczyt Unijny w Madrycie zdecydował 1 czerwca 1989 o rozpoczęciu pierwszego etapu unii gospodarczo - walutowej 1 lipca 1990 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.20-ab">W grudniu 1989 roku szczyt w Strasburgu zwołał konferencję międzyrządową w celu ustalenia , niezbędnych do utrzymania unii gospodarczo - walutowej , poprawek do Traktatu .</ab>
<ab xml:id="txt_3.21-ab">Wspomniana konferencja doprowadziła do powstania Traktatu o Unii Europejskiej , ostatecznie podpisanego w Maastricht w 1992 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.22-ab">Traktat postanowił o wprowadzeniu unii w trzech etapach : Zgodnie z planem pierwszy etap rozpoczął się 1 lipca 1990 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.23-ab">Zniesiono wszelką kontrolę wymiany walut i tym samym wprowadzono pełną swobodę przepływu kapitału .</ab>
<ab xml:id="txt_3.24-ab">Wzmocniono kooperację pomiędzy bankami centralnymi dotyczącą unii monetarnej , jak również wprowadzono zakaz uprzywilejowanego dostępu instytucji publicznych do wsparcia finansowego banku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.25-ab">Drugi etap rozpoczął się 1 stycznia 1994 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.26-ab">Powstał Europejski Instytut Walutowy ( EMI – European Monetary Institute ) , odpowiedzialny za pogłębienie współpracy pomiędzy niezależnymi bankami centralnymi krajów członkowskich .</ab>
<ab xml:id="txt_3.27-ab">16 grudnia 1995 roku ustalono nazwę nowej waluty Euro .</ab>
<ab xml:id="txt_3.28-ab">W czerwcu 1997 roku Rada Europejska uzgodniła Pakt Stabilności i Wzrostu oraz nowy mechanizm wymiany walut ( ERM II ) .</ab>
<ab xml:id="txt_3.29-ab">Ustanowiono też system TARGET – system automatycznych przeliczeń walut narodowych na euro .</ab>
<ab xml:id="txt_3.30-ab">3 maja 1998 roku postanowiono o 11 krajach , które oficjalnie utworzą unię gospodarczo - walutową 1 stycznia 1999 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.31-ab">W czerwcu roku 1998 powstał Europejski Bank Centralny .</ab>
<ab xml:id="txt_3.32-ab">Etap trzeci zamrażając narodowe kursy wymiany wobec euro rozpoczął się 1 stycznia 1999 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.33-ab">Powołano do życia Europejski System Banków Centralnych ( ESCB – the European System of Central Banks ) , który przejął obowiązki Europejskiego Instytutu Monetarnego i odpowiedzialność za politykę walutową Unii Europejskiej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.34-ab">1 stycznia 2001 do unii gospodarczo - walutowej przyłączyła się Grecja .</ab>
<ab xml:id="txt_3.35-ab">W styczniu 2002 do obiegu wprowadzono monety i banknoty euro .</ab>
<ab xml:id="txt_3.36-ab">Do unii walutowej nie przystąpiły Dania , Szwecja i Wielka Brytania .</ab>
<ab xml:id="txt_3.37-ab">Traktat lizboński a UGiW Wejście w życie traktatu lizbońskiego w grudniu 2009 roku wprowadziło pewne zmiany także w odniesieniu do UGiW .</ab>
<ab xml:id="txt_3.38-ab">Przede wszystkim wzmocniona została pozycja państw strefy euro - przyznano im większą autonomię w dziedzinie koordynacji polityki gospodarczej oraz dokonano instytucjonalizacji eurogrupy .</ab>
<ab xml:id="txt_3.39-ab">Ponadto EBC stał się formalnie jedną z głównych instytucji UE , wprowadzono podstawy traktatowe dla funkcjonowania Eurosystemu , wzmocniono rolę KE przy EDP oraz ustanowiono nowy element procedury uchylenia derogacji - uzyskanie zalecenia od państw strefy euro .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_4-div">
<ab xml:id="txt_4.1-ab">thumb|UGW ( 2011 ) Warunkiem pełnego uczestnictwa w UGiW jest wypełnienie przez państwo członkowskie kryteriów konwergencji .</ab>
<ab xml:id="txt_4.2-ab">Wyróżnia się kryteria konwergencji nominalnej oraz kryteria konwergencji prawnej .</ab>
<ab xml:id="txt_4.3-ab">Do pierwszej grupy zalicza się : kryterium stabilności cen ( inflacyjne ) - zgodnie z nim inflacja mierzona wskaźnikiem HICP w ciągu roku poprzedzającego badanie nie może przekroczyć 1,5 pkt . procentowego inflacji w trzech państwach Unii Europejskiej o najbardziej stabilnych cenach ; kryterium fiskalne - państwo w momencie badanie nie może być objęte procedurą nadmiernego deficytu ; kryterium kursu walutowego - państwo przez minimum dwa lata musi uczestniczyć w Mechanizmie Kursów Walutowych - w tym czasie nie może dochodzić do poważnych napięć oraz nie wolno samowolnie przeprowadzać dewaluacji ; kryterium stóp procentowych - w ciągu roku od momentu badania średnia długoterminowa stopa procentowa nie może przekroczyć o więcej niż 2 pkt . procentowe średniej z analogicznych stóp procentowych trzech państw Unii Europejskiej o najbardziej stabilnych cenach .</ab>
<ab xml:id="txt_4.4-ab">Z kolei zgodnie z kryteriami konwergencji prawnej należy zapewnić zgodność prawodawstwa krajowego z art . 130 i 131 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Statutem Europejskiego Banku Centralnego .</ab>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
</teiCorpus>
