<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?oasis-xml-catalog catalog="catalog.xml"?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<xi:include href="NKJP_header-main.xml"/>
<TEI>
<xi:include href="header.xml"/>
<text xml:id="txt_text" xml:lang="pl">
<body xml:id="txt_body">
<div xml:id="txt_1-div">
<ab xml:id="txt_1.1-ab">Autarkia ( samowystarczalność gospodarcza ) to cecha gospodarki lub cel polityki gospodarczej , prowadzonej przez państwo lub grupę państw , dążące do zaspokojenia wszelkich potrzeb gospodarki , zarówno konsumpcyjnych jak i produkcyjnych , w ramach własnych możliwości .</ab>
<ab xml:id="txt_1.2-ab">Występuje w okresach kryzysów gospodarczych , np . w okresie międzywojennym w USA , Austrii , Czechosłowacji i we Włoszech ( miała wówczas na celu zapewnienie niezależności od zjawisk koniunkturalnych na świecie ) .</ab>
<ab xml:id="txt_1.3-ab">Autarkię stosowano również w czasach prowadzenia wojen ( Niemcy , Włochy , Japonia ) , czy z uwagi na system upaństwowionej gospodarki o priorytetach zbrojeniowych ( ZSRR od 1929 , kraje satelickie ZSRR 1948 – 1989 , Chińska Republika Ludowa , Korea Północna , Demokratyczna Republika Wietnamu ) .</ab>
<ab xml:id="txt_1.4-ab">Niekiedy może być ona narzucona przez dyskryminację danego kraju ze strony partnerów zagranicznych ( np . przez embargo – Kuba ) .</ab>
<ab xml:id="txt_1.5-ab">Na szczeblu krajowym , zastosowanie w pełni autarkii gospodarczej , czyli kompletny brak eksportu i importu , nie jest możliwy , chociażby z faktu , iż każdy kraj w mniejszym lub większym stopniu zależny jest od kontaktów gospodarczych z innymi państwami .</ab>
<ab xml:id="txt_1.6-ab">Natomiast w niektórych krajach zaobserwować można tendencje autarkiczne , których celem jest dążenie władz tych krajów do zapewnienia sobie możliwie najwyższego stopnia samowystarczalności jako podstawy ekspansji ekonomicznej , politycznej i militarnej .</ab>
<ab xml:id="txt_1.7-ab">Do głównych cech takiej polityki zaliczyć należy : rozwój bazy surowcowej , rozwój przemysłu zbrojeniowego , gromadzenie surowców energetycznych , zanik importu przy jednoczesnej próbie wzrostu eksportu .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_2-div">
<ab xml:id="txt_2.1-ab">W starożytności taki rodzaj polityki wynikał z faktu , że istniało dużo małych państw , które rywalizowały o hegemonię .</ab>
<ab xml:id="txt_2.2-ab">Gdy miało miejsce łączenie się w większe struktury , autarkia była kontynuowana jako izolacjonizm , czego najlepszym przykładem może być budowa Muru Chińskiego .</ab>
<ab xml:id="txt_2.3-ab">Kolejnym przykładem jest Japonia , która do lat 50 .</ab>
<ab xml:id="txt_2.4-ab">XIX wieku całkowicie izolowała się od reszty świata .</ab>
<ab xml:id="txt_2.5-ab">Sytuacja zmieniła się po rewolucji Meidżi .</ab>
<ab xml:id="txt_2.6-ab">W XX w . autarkia stała się nową zasadą polityczną wykorzystywaną do walki o hegemonię na arenie międzynarodowej .</ab>
<ab xml:id="txt_2.7-ab">Stała się ona zwłaszcza istotna dla Niemiec , które dążyły do zdobycia silnej pozycji międzynarodowej na początku XX w .</ab>
<ab xml:id="txt_2.8-ab">Przed I wojną światową była ona stosowana , aby zapewnić pełną niezależność w sferze wojskowej .</ab>
<ab xml:id="txt_2.9-ab">Na szerszą skalę autarkia stosowana była w okresie międzywojennym .</ab>
<ab xml:id="txt_2.10-ab">W Związku Radzieckim , który zaczął budować komunizm – system polityczny , który był nie do zaakceptowania dla reszty świata , zdecydował on się na autarkię gospodarczą .</ab>
<ab xml:id="txt_2.11-ab">W Związku Radzieckim punkt ciężkości spoczął na nacjonalizacji i kolektywizacji gospodarki , jednocześnie zmniejszając sferę konsumpcji do minimum .</ab>
<ab xml:id="txt_2.12-ab">Autarkia w Związku Radzieckim była też zależna od sytuacji międzynarodowej , gdyż liczne państwa , zwłaszcza zachodnioeuropejskie , chciały uregulować kwestię wierzytelności i majątków , jakie pozostały w byłej carskiej Rosji .</ab>
<ab xml:id="txt_2.13-ab">Związek Radziecki nie regulując tych żądań nie mógł nawiązać z państwami Zachodu stosunków gospodarczych .</ab>
<ab xml:id="txt_2.14-ab">W latach 30 . polityka ta została wprowadzona przez Niemcy , Japonię i Włochy w związku z przygotowaniami do wojny .</ab>
<ab xml:id="txt_2.15-ab">Państwa te postanowiły ograniczyć do minimum handel zagraniczny , zaś importowały tylko te towary , których nie można było wytworzyć w danym kraju .</ab>
<ab xml:id="txt_2.16-ab">Polityka ta powodowała , że nie wytwarzano towarów na eksport , których koszty produkcji w danym kraju były relatywnie niższe .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_3-div">
<ab xml:id="txt_3.1-ab">Polityka autarkii jest niezgodna z zasadami międzynarodowej współpracy gospodarczej , gdyż nie można stosować jej w warunkach , w których kształtuje się współcześnie unifikacja świata , o której postępach świadczy wzrastająca ilość kapitału , która przekracza granice państwa .</ab>
<ab xml:id="txt_3.2-ab">W gospodarkach o tendencjach autarkicznych handel zagraniczny pełni funkcje pasywne .</ab>
<ab xml:id="txt_3.3-ab">Import towarów i usług pełni rolę dodatkową w stosunku do gospodarki , poprzez dostarczanie produktów , które są niezbędne do zrównoważenia popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego .</ab>
<ab xml:id="txt_3.4-ab">Eksport natomiast pełni rolę sprzedaży nadwyżek towarów i usług w celu opłacenia wartość importu i kosztów zaciągniętych kredytów .</ab>
<ab xml:id="txt_3.5-ab">Gospodarka autonomiczna jest rodzajem gospodarki wszechstronnej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.6-ab">Tendencje autarkiczne znajdują uzasadnienie ze względów politycznych i militarnych .</ab>
<ab xml:id="txt_3.7-ab">Dla rozwoju autonomicznego nie ma bowiem żadnego rozsądnego wytłumaczenia o charakterze ekonomicznym ( czego przykładem może być organizacja RWPG , której członkiem była również Polska ) , gdzie takie tendencje pojawiły się w związku z występowaniem różnorodnych przyczyn o charakterze wewnętrznym ( zależnym od tych krajów ) i o charakterze zewnętrznym ( niezależnym od nich ) .</ab>
<ab xml:id="txt_3.8-ab">W przyczynach wewnętrznych znaczenie podstawowe miała obowiązująca do przełomu lat 80 . i 90 . koncepcja rozwoju gospodarczego , zgodnie z którą gospodarkę planową łączono z gospodarką rozwijaną wszechstronnie .</ab>
<ab xml:id="txt_3.9-ab">Ważną rolę odgrywały tu też czynniki zewnętrzne , w tym szczególnie konsekwencje zimnej wojny , kiedy to większość rozwiniętych gospodarczo krajów kapitalistycznych nałożyła embargo na dostawy do krajów byłej RWPG wielu wyrobów niezbędnych w procesie ich rozwoju gospodarczego .</ab>
<ab xml:id="txt_3.10-ab">Współczesny świat , na który wpływ ma wiele czynników ( w tym głównie ekonomicznych , politycznych i militarnych ) odchodzi od autarkii .</ab>
<ab xml:id="txt_3.11-ab">Jedną z cech charakterystycznych dla współczesnej gospodarki jest pogłębienie się regionalnej integracji gospodarczo - ekonomicznej .</ab>
<ab xml:id="txt_3.12-ab">Procesy owe stanowią zaprzeczenie dążeniom autarkicznym .</ab>
<ab xml:id="txt_3.13-ab">Przyczyny rozwoju regionalnej integracji gospodarczej można podzielić na strukturalne , techniczno - technologiczne i koniunkturalne .</ab>
<ab xml:id="txt_3.14-ab">Czynniki strukturalne są to czynniki , które opisują różnice wyposażenia krajów w podstawowe czynniki wytwórcze takie jak ziemia , siła robocza , kapitał oraz tzw . myśl techniczna .</ab>
<ab xml:id="txt_3.15-ab">Czynniki techniczno - technologiczne są to czynniki związane z różnorodnym łączeniem czynników wytwórczych w danych państwach , które dążą do ogólnego wzrostu efektywności ekonomicznej gospodarowania .</ab>
<ab xml:id="txt_3.16-ab">Zgodnie z teorią , łącząc te czynniki w sposób racjonalny , można tę efektywność zdecydowanie poprawić .</ab>
<ab xml:id="txt_3.17-ab">Statycznie rzecz ujmując , można zwiększyć efektywność gospodarowania łącząc czynniki w sposób optymalny .</ab>
<ab xml:id="txt_3.18-ab">Dodatkowo należy uwzględnić fakt , iż mamy do czynienia ze zmieniającą się rzeczywistością , z istniejącymi i nowo się wyłaniającymi wyzwaniami rozwojowymi , którym trzeba sprostać .</ab>
<ab xml:id="txt_3.19-ab">Czynniki koniunkturalne związane są krótkookresowymi zmianami podaży i popytu w krajach o gospodarkach rynkowych .</ab>
<ab xml:id="txt_3.20-ab">Skutki tych zmian łatwiej jest niwelować , jeśli rozwinięta jest współpraca pomiędzy dużą liczbą krajów .</ab>
<ab xml:id="txt_3.21-ab">Współpraca wielu krajów może wpływać również na stymulację koniunktury rozumianej jako zwiększanie się dobrobytu ludności i szybszy poziomu rozwoju gospodarczego państw współpracujących ze sobą .</ab>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
</teiCorpus>
