<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?oasis-xml-catalog catalog="catalog.xml"?>
<teiCorpus xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<xi:include href="NKJP_header-main.xml"/>
<TEI>
<xi:include href="header.xml"/>
<text xml:id="txt_text" xml:lang="pl">
<body xml:id="txt_body">
<div xml:id="txt_1-div">
<ab xml:id="txt_1.1-ab">Kapitalizm – system ekonomiczny oparty na prywatnej własności środków produkcji , czyli kapitału , który jest maksymalizowany przez właściciela .</ab>
<ab xml:id="txt_1.2-ab">System kapitalistyczny opiera się na zasadach : wolnego obrotu towarami i usługami wolnej konkurencji pomiędzy podmiotami wolnego obrotu kapitałem oraz środkami produkcji Nigdzie na świecie nie ma systemu w pełni kapitalistycznego .</ab>
<ab xml:id="txt_1.3-ab">Kapitalizm jest ograniczany m.in. przez : monopole państwowe – według zwolenników kapitalizmu , prywatne monopole praktycznie nie występowały by przy całkowicie wolnym rynku ograniczenia obrotu kapitałowego , np . przez kontrolę państwa nad systemem bankowym interwencjonizm i protekcjonizm ( cła ) państwowy nierówne traktowanie podmiotów przez prawo , w szczególności różne opodatkowanie różne ograniczenia w wolnym obrocie towarami i usługami koncesje , zezwolenia władzę biurokracji</ab>
</div>
<div xml:id="txt_2-div">
<ab xml:id="txt_2.1-ab">Według teorii liberalnych , gospodarka kapitalistyczna jest w stanie stałego zagrożenia przez interwencję państwową .</ab>
<ab xml:id="txt_2.2-ab">Neoliberałowie twierdzą , że wielokrotnie już państwa niszczyły dobrze rozwijającą się gospodarkę przez złe ustawy , a także , że ogromne straty może przynieść również spowodowana przez nieodpowiedzialną politykę państwa destabilizacja systemu finansowego lub pieniądza .</ab>
<ab xml:id="txt_2.3-ab">Wywołuje to ich zdaniem poważne kryzysy gospodarcze , np . wielki kryzys lub ostatnio kryzys w Argentynie .</ab>
<ab xml:id="txt_2.4-ab">Stojąca w opozycji do neoliberałów , szkoła badaczy kapitalizmu , keynesiści , upatruje w nieskrępowanym wolnym rynku tendencji naturalnie prowadzących do kryzysów wynikających z nieracjonalnej alokacji zasobów przez rynek i okresowych fluktuacji popytu .</ab>
<ab xml:id="txt_2.5-ab">Przezwyciężanie takich kryzysów dokonuje się m.in. poprzez stymulowanie inflacji , interwencjonizm państwowy , wprowadzenie masowych robót publicznych , a także rozbudowany system ochrony socjalnej .</ab>
<ab xml:id="txt_2.6-ab">Działania te finansowane są z wyższych obciążeń podatkowych lub deficytu budżetowego .</ab>
</div>
<div xml:id="txt_3-div">
<ab xml:id="txt_3.1-ab">right|thumb|250px|Piramida hierarchii w kapitalizmie według środowisk lewicowych Według partii i organizacji lewicowych , kapitalizm prowadzi do niesprawiedliwości społecznej na ogromną skalę .</ab>
<ab xml:id="txt_3.2-ab">Organizacje te podnoszą również duże rozbieżności między modelowymi schematami wolnego rynku a ich praktycznym stosowaniem ( np . nieuwzględnianie na modelach faktu powstawania monopoli lub oligopoli w niektórych gałęziach gospodarki , jak handel żywnością ) .</ab>
<ab xml:id="txt_3.3-ab">Dlatego też postulują jego przeciwieństwo , czyli socjalizm .</ab>
<ab xml:id="txt_3.4-ab">Kapitalistyczny system produkcji był także przedmiotem badań Karola Marksa .</ab>
<ab xml:id="txt_3.5-ab">Sformułował on tzw . teorię wartości dodatkowej , uznając za istotę systemu kapitalistycznego systematycznie odbieranie pracownikowi części wypracowanej przez niego wartości przez kapitalistę .</ab>
<ab xml:id="txt_3.6-ab">Marks był także autorem tezy o cyklicznym i nieuniknionym charakterze kryzysów gospodarki kapitalistycznej , jak też jej nieuchronnym upadku , który wg Marksa będzie rezultatem wewnętrznych sprzeczności kapitalizmu .</ab>
<ab xml:id="txt_3.7-ab">Kapitalizm tak działa na ludzkie zachowanie , że np . w USA , gdzie kapitalizm ( w przeciwieństwie do np . Europy ) funkcjonuje od dawna społeczeństwo metodą bojkotu wymusza na producentach niskie ceny towarów .</ab>
<ab xml:id="txt_3.8-ab">Według Włodzimierza Lenina imperializm jest najwyższym stadium systemu kapitalistycznego co opisał w swojej książce " Imperializm Jako Najwyższe Stadium Kapitalizmu " z 1917 roku .</ab>
<ab xml:id="txt_3.9-ab">Kapitalizm jest także krytykowany przez środowiska alterglobalistyczne które uważają że globalizacja to nowa forma imperializmu która prowadzi do podziału na kraje wyzyskujące i wyzyskiwane .</ab>
</div>
</body>
</text>
</TEI>
</teiCorpus>
